Η δικαστική διαδρομή για την απόδοση ευθυνών για την εκατόμβη νεκρών από τη φονική πυρκαγιά στο Μάτι υπήρξε εξ αρχής προβληματική, με δικαστικές και πολιτικές αστοχίες που καθόρισαν και το αποτέλεσμα. Για να φθάσει τελικά η Δικαιοσύνη να καταδικάσει, έστω κάποιους, κυρίως υψηλόβαθμα στελέχη του κρατικού μηχανισμού, σε ποινές για πλημμελήματα, πέρασε η ιστορία από σαράντα κύματα.
Οι καταδικασθέντες που προέρχονταν από την Πυροσβεστική και την Πολιτική Προστασία εισέπραξαν τελικά, στο εφετείο, μικρές ποινές, διότι οι κατηγορίες σε βάρος τους ήταν πλημμεληματικού χαρακτήρα.
Στη συνέχεια οι καταδικασθέντες αποδόθηκαν σε έναν δικαστικό αγώνα δρόμου για να μειώσουν και αυτές τις μικρές ποινές, εξαντλώντας δικαιώματα που δίνει ο νόμος, φθάνοντας ως και τον Αρειο Πάγο.
Η νομοθεσία μας, άλλωστε, είναι από εκείνες – και ως έναν βαθμό σωστά – που δίνει μεγάλες δυνατότητες στον κατηγορούμενο και σε εκείνον που καταδικάζεται, ενώ το θύμα δεν διαθέτει πάντα τις ίδιες νομικές ευχέρειες προστασίας.
Μετά ταύτα, την περασμένη εβδομάδα είχαμε μια εξέλιξη που πέρασε λίγο στα ψιλά. Τρεις καταδικασθέντες για τη μεγάλη τραγωδία στο Μάτι (Ματθαιόπουλος, Τερζούδης και Καπάκης από Πυροσβεστική και Πολιτική Προστασία) ζήτησαν σε δίκη που προκάλεσαν να τους αναγνωριστούν, έστω και τώρα, ελαφρυντικά για να πέσει η ποινή τους πιο κάτω και να πετύχουν ευνοϊκότερη από εκείνη που έχουν ποινική μεταχείριση.
Το Δικαστήριο, ευτυχώς, απέρριψε το αίτημα για ελαφρυντικά, που προκάλεσε, όπως ήταν αναμενόμενο, οργή στους συγγενείς των θυμάτων που με θαυμαστή αξιοπρέπεια υπομένουν για χρόνια όλες τις δικαστικές δοκιμασίες, δίνοντας παραδείγματα μοναδικού ήθους και διαχείρισης του πόνου και των απωλειών τους.
Οι άνθρωποι αυτοί βρέθηκαν σε αυτή τη δίκη για τα ελαφρυντικά αντιμέτωποι με μια πρόκληση που ξεπερνά το δίλημμα για το τι είναι νόμιμο και τι είναι ηθικό. Η κίνηση των τριών καταδικασθέντων για το Μάτι ερμηνεύθηκε από τους συγγενείς των θυμάτων και εκείνους τους δεκάδες εγκαυματίες που ζουν μια ζωή κατεστραμμένη ως απόδειξη ότι οι άνθρωποι αυτοί δεν έχουν ακόμα αντιληφθεί το μέγεθος της ευθύνης τους.
Και έχουν δίκιο. Διότι, όταν έχει κανείς συμβάλει με δικές του πράξεις και παραλείψεις σε μια τόσο μεγάλη καταστροφή με εκατόμβη νεκρών, δεκάδες εγκαυματίες, καταστροφές στη ζωή δεκάδων ανθρώπων και αφανισμό περιουσιών, θα ήταν αναμενόμενη μια στάση αποδοχής των ευθυνών του.
Το αίτημα για ελαφρυντικά που δεν δόθηκαν εμφανίζει έλλειψη ενσυναίσθησης για τους χαροκαμένους και τους εγκαυματίες, για την τεράστια καταστροφή που αφάνισε ανθρώπους και περιουσίες. Ο αντίλογος που προβάλλεται από την άλλη πλευρά, ότι ο νόμος επιτρέπει την αναγνώριση των ελαφρυντικών για την τραγωδία στο Μάτι αλλά και σε άλλες περιπτώσεις δεν μπορεί να γίνει δεκτός. Νόμιμο είναι, αλλά δεν είναι ηθικό.
Αντίθετα, είναι δηλωτικό κοινωνικής αναλγησίας, έλλειψης ενσυναίσθησης και παραβίασης της αρχής ότι οι επικεφαλής των κρατικών υπηρεσιών, η δουλειά των οποίων είναι η προστασία του πολίτη, έχουν πρόσθετη υποχρέωση να αποδέχονται τις ευθύνες από τις πράξεις τους και τις παραλείψεις τους, και μάλιστα σε μια τέτοιας έκτασης τραγωδία. Γιατί στο πεδίο της ευθύνης ανέλαβαν τις κορυφαίες θέσεις που κατείχαν για την προστασία των πολιτών και τη διαφύλαξη της ζωής τους και της περιουσίας τους. Οπότε τα ελαφρυντικά ήταν πράγματι μια πρόκληση. Από τις πολλές σε αυτή την τραγωδία…